Đức Phật Gotama

Dhamma Việt · Theravāda

☸

Đức Phật Gotama — Cuộc Đời Bậc Đạo Sư Theo Theravāda

Đức Phật Gotama (Siddhattha Gotama, Sakyamuni — Thích Ca Mâu Ni) được Theravāda xem là vị Phật thứ 25 trong Buddhavaṃsa, bậc Chánh Đẳng Giác đã hoằng pháp hơn 45 năm. Trang này tóm lược hành trình cuộc đời Ngài qua các nguồn kinh điển Pāli và Chú giải — từ đản sinh, tầm đạo, thành đạo đến Đại Bát Niết-bàn.

1

I. Dòng họ & Đản sinh

3 mục

Bồ-tát giáng sinh từ cõi Tusita, nhập thai hoàng hậu Mahā Māyā, đản sinh tại vườn Lumbinī.

Dòng Sākiya tại Kapilavatthu; thân phụ Suddhodana, thân mẫu Mahā MāyāĐiềm voi trắng sáu ngà; đản sinh dưới gốc cây Sala ngày rằm tháng Visākha; bước bảy bước tuyên ngôn "tối thượng trong trời người"Ẩn sĩ Asita xem tướng; tám vị Bà-la-môn dự báo; di mẫu Mahā Pajāpatī Gotamī nuôi dưỡng

2

II. Thời niên thiếu & Đại xuất gia

3 mục

Sống đời vương giả trong ba cung điện, kết hôn với Yasodharā và có con Rāhula, cho đến khi thấy Bốn điểm tướng.

Nhập sơ thiền dưới cây jambu trong Lễ Hạ Điền — dấu hiệu hướng xuất trần từ thơ ấuBốn điểm tướng: người già, người bệnh, tử thi, vị sa-mônNăm 29 tuổi rời cung cùng Channa và ngựa Kanthaka, cắt tóc bên sông Anomā

3

III. Tầm sư & Sáu năm khổ hạnh

3 mục

Học thiền với Āḷāra Kālāma và Uddaka Rāmaputta nhưng thấy chưa phải cứu cánh, rồi tu khổ hạnh cực đoan tại Uruvelā.

Đắc Vô Sở Hữu Xứ và Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ định — vẫn chưa giải thoátSáu năm ép xác cùng năm anh em Kiều Trần Như (Pañcavaggiya)Từ bỏ khổ hạnh, nhận ra Trung Đạo; năm anh em chán nản bỏ về Isipatana

4

IV. Thành đạo & Chiến thắng Māra

3 mục

Sau bát sữa của Sujātā, Bồ-tát ngồi dưới cội Bồ-đề và chứng Vô Thượng Chánh Đẳng Giác.

Phát nguyện bất động dưới cội Assattha (Bồ-đề); hàng phục đạo binh Māra nhờ Ba-la-mậtBa canh: Túc mạng minh → Thiên nhãn minh → Lậu tận minh, giác ngộ Duyên Khởi (Paṭiccasamuppāda)Bảy tuần lễ quanh cội Bồ-đề (Ajapāla, Mucalinda, Rājāyatana…)

5

V. Chuyển Pháp Luân & Tăng đoàn ban đầu

3 mục

Được Phạm Thiên Sahampati thỉnh cầu, Ngài thuyết bài Pháp đầu tiên và thiết lập Tăng đoàn.

Dhammacakkappavattana Sutta tại Isipatana; Koṇḍañña chứng Tu-đà-hoàn đầu tiênAnattalakkhaṇa Sutta — năm vị đắc A-la-hán; Yasa và bằng hữu xuất giaPhái 60 vị A-la-hán đi hoằng pháp "vì lợi lạc chúng sanh"

6

VI. 45 năm hoằng pháp

3 mục

Xây dựng Tăng đoàn rộng khắp, độ hai đại đệ tử Sāriputta và Moggallāna, lập các tịnh xá lớn.

Ba anh em Kassapa và 1.000 đệ tử; vua Bimbisāra cúng Veḷuvana (Trúc Lâm)Anāthapiṇḍika dâng Jetavana (Kỳ Viên); Visākhā cúng Pubbārāma (Đông Viên)Thành lập Ni đoàn (Bhikkhunī Saṃgha) qua lời thỉnh cầu của Mahā Pajāpatī Gotamī và Ānanda

7

VII. Đại Bát Niết-bàn

3 mục

Năm 80 tuổi, sau bữa ăn cuối của thợ rèn Cunda, Ngài nhập Niết-bàn giữa hai cây Sala tại Kusinārā.

Hành trình cuối qua Vesāli, Pāvā đến Kusinārā; di huấn "hãy y chỉ vào Pháp, tự mình thắp đuốc"Lời cuối: "Các pháp hữu vi đều vô thường, hãy tinh tấn lên để giải thoát"Lễ trà tỳ tại Makuṭabandhana; xá lợi chia tám phần, sau vua Asoka phân bổ 84.000 tháp

8

VIII. Nhân cách & Ý nghĩa cuộc đời

Đức Phật là hiện thân mẫu mực của con người lịch sử tự mình tìm ra Chân lý: "Tự chính mình tu tập, chứng ngộ giải thoát, mang giáo pháp lợi ích đến muôn loài."

☸

DHAMMA VIỆT BLOG — Thư viện Phật Pháp Nguyên Thủy · Về trang chủ

Trang gốc là bài luận dài; phiên bản này trình bày dạng landing theo dòng thời gian cuộc đời. Nguồn: Luật Tạng (Mahāvagga, Cullavagga), Kinh Tạng (đặc biệt Mahāparinibbāna Sutta), Tiểu Bộ (Jātaka, Buddhavaṃsa, Apadāna) và các Chú giải (Nidānakathā, Dhammapada Aṭṭhakathā…).